Normal Mi, Problem Mi: Çocuklarda 6 Yaygın Davranış Bozukluğu

Normal Mi, Problem Mi: Çocuklarda 6 Yaygın Davranış Bozukluğu

Ebevynler olarak tecrübe etmişizdir: sevimli ve duyarlı çocuğunuzun okulda arkadaşına saldırması, sessiz sakin bir çocuğun öfke nöbeti geçirmesi ya da yalan söylemesi.

“Acaba çocuğumda ciddi davranış bozuklukları mı var?” diye endişelenmenin ne demek olduğunu bilirim. Kabuslarınıza girecek kadar korkunç olabilir.

Peki “tipik” davranışla sorunlu davranış arasında çizgi nerede? ıki uzmana danıştım: çocuk ve ergen psikoterapisti Katie Hurley ve aile hekimi Deborah Gilboa. Bu görüşmelerden ailelerin en çok karşılaşabileceği altı meseleyi  toparladım.

1. Yalan Söyleme 

Katie: İlk yalanlar genelde ani tepki olarak veya isteklerin ve gerçekliğin karışmasıyla ortaya çıkarken 4 yaşından itibaren çocuklar yalan söylemeye cezadan kaçınmak, öz saygısını sağlamak, avantaj elde etmek için başvuruyorlar. Yalanla nasıl başedeceğinizin yolunu bulmak için en iyi yol yalanın amacını anlamak. Çocuğunuzda görmek istediğiniz davranışlar için model olun ve çocuğunuza her zaman daha iyi yapma şansı olduğunu hissettirin. Bu da dürüstlükle başlar. Ne kadar fazla bağışlayıcı olursanız çocuğunuz o kadar yalandan uzaklaşır. Çocuklar ailelerini hayal kırıklığına uğratmaktan korkar. Çocuğunuz eğer yalanı alışkanlık haline getirmişse yardım alın. Sürekli yalan söylemek düşük öz saygı, öfke, stresli çevre veya başka psikolojik stres nedenlerine dayanıyor olabilir.

Dr. Gilboa: Dört-beş yaşlarındaki çocuklar hala ailelerini bir şeye inandırarak onu gerçeğe dönüştürebileceğini  düşünüyor olabilir. Yalan söyleyen çocukların bir anormalliği yok.

2. Dinlememe/Söylenenlere uymama 

Katie: 4-10 yaş arası çocuklar oyunlarını oynarken ebevynleri başka bir şeye yönlendirmesin diye göz teması kurmaktan kaçınır. Bu çocuk gelişiminin olağan tarafı ve bağımsızlıkla ilgili. Çocuğunuzla sakin zamanlarınızda, göz seviyesinde, sakin bir ses tonuyla açık şekilde konuşun ve sabır gösterin. Ve her zaman olumlu davranışlarını takdir edin.

Dr. Gilboa: Çoğumuz için de dinlemenin ne kadar zor olduğunu unutmayın. Gerçekten bizi duyması için çocuğun gözlerine bakmalıyız. Yaptırmak istediklerinizi adım adım uygulayın.

3. Çalma 

Katie: 4 yaşındaki bir çocuk çalmanın yanlış bir şey olduğunu anlayamazken 5 ve üstü çocuklar bunu bilirler. Ama küçük çocukların dürtülerini kontrol etme yetisi çok gelişmiş değildir. Daha büyük çocuklarsa çok istedikleri bir şeyi ailelerinin almayacağını düşündükleri için çalabilir. Birkaç şey çalmak panik olmayı gerektirmese de (çalınan şeyi geri götürterek ve yanlışı doğruyu öğreterek), alışkanlık haline gelmiş olan çalma çoğunlukla daha büyük bir probleme işaret eder. Olası gerekçeler: öfke, akran baskısı, evde ilgisizlik. Ayrıca arkadaşlarını veya aile üyelerinden birinin çaldığını görmüş de olabilirler. Çalma alışkanlığını önüne geçmek içi en iyi yol sakin kalmak ve çocukla çalmasının sebeplerini doğrudan konuşmaktır.

Dr. Gilboa: Küçük çocuklar diğer insanlara ait diye düşünmezler. Onlar için bir şeyin ellerinde olması alabilecekleri anlamına gelir. Akıl yaşına (genelde 6 civarıdır) geldiklerinde bir eşyanın sahibinin olabileceğini ve parayla veya sözle sahip olunabileceğini bilirler. Bir çocuk ilk defa bir eşyayı alıyorsa, özür dileyerek eşyayı geri verdirin. Bir dahaki seferde eyleminin daha ciddi bir sonucu olmalı..

4. Saygısızlık 

Katie: Çocuğunuzun saygısız davranışlarını daha da arttırmanın en iyi yolu ona bağırmak, gözlerinizi devirmek, hayal kırıklığına uğradığında alay etmek ve her türlü eğlencesini elinden almak. ıstediğiniz davranışlar için çocuğunuza model olmalısınız. Eğer çocuğunuz bu davranışları sürekli tekrarlıyorsa ve okulda veya toplum içinde gösteriyorsa yardım alın. Yetişkinlere sürekli saygısız davranmanın altında genelde duygusal problemler yatar.

Dr. Gilboa: Büyük çocuklar ebeveynlerinin her şeyi bilmediğini anlamaya başlar. Biz de onları bildiklerini söylemek için teşvik ederiz. Yani size karşılık vermesi doğal bir sonuç. Ancak çocuklar yetişkinlerle diğer çocuklardan farklı konuşmak gerektiğini bilmeli- bunu yetişkinlerden saygı kazanmak olarak düşünün. Çocukları konuşmaya başlarken “ama” yerine “bence” kelimesiyle başlamalarına teşvik edin.

5. Kabadayılık 

Katie: Bu konuyla ilgili iki yazı yayınladım: Kabadayılara Sıfır Tolerans (kabadayılığa direnmenin ipuçları) ve Kabadayı Avcıları: Kabadayıları Önlemenin ıpuçları

Dr. Gilboa: Tüm çocuklar toplumsal iktidar denemeleri yapar. Önemli olan yetişkinlerin tepkisidir. Bu yüzden çocuklar birbirlerine hakaret ettiğinde hangi yaşta olurlarsa olsunlar uyarmamız gerekir. Bunu bir kardeşlerine yapsalar dahi…

6. Öfke/Öfke Boşaltma

Katie: Okul öncesi dönemde öfke çocuk gelişiminin oldukça normal bir parçası olsa da beş yaşından sonra azalması gerekir. Öfke genellikle olumsuz tepkilere (alay, eleştiri, kabadayılık) cevaben ortaya çıkar. Okul çağında öfkeli davranışların genellikle öğrenilmiş olduğunu akılda tutmak gerekir. 7-8 yaşlarına gelindiğinde dürtü kontrolü gelişir ve olumsuzluk karşısında çocukların olumlu tercihler yapması gerekir. Bu davranışların kökeninde genellikle düşük özgüven, fazla çevresel stres ve depresyon yatar. Biraz sert ve karmaşık oyunlar için endişelenmek gerekmese de çocuklarınızın başka biçimlerde de oyun oynayabilmesi gerekir. Çocuğunuzla okuldaki ya da evdeki öfkeli davranışlarıyla ilgili konuşmaya çalıştığınızda dolaysız ifadeler kullanın ve ona açıklama fırsatı tanıyın. ıletişim yolunu açık tutmak çocuğunuzu güç duygular hakkında konuşmak ve onların üstesinden gelmek konusunda cesaretlendirir.

Dr. Gilboa: Bu yaş grubunun her iki ucunda da öfke boşaltımı normaldir. Genellikle ilköğretim çağının ortalarında sıklığı azalır ve ergenlikte yeniden artar. Yalnızca bunu özel alanla sınırlamaları ve hakaret etmekten kaçınmaları gerekir. Kendine ya da çevresine fiziksel zarar vermeye başlarsa bu davranışları anlamak ve kontrol altına almak için bir uzmanla görüşmek gerekir. Çocuklar gelişimleri açısından normal olan ancak kabul edilemez pek çok davranış gösterir. Biz ebeveynlerin şundan emin olması gerekir: çocuklarımız normaller ancak yollarını kaybetmemek için sıkı bir ebeveynliğe ihtiyaç duyuyorlar.

Yazan: Mary Weimer
Kaynak: Yahoo! Shine

Bu Yazılar da İlginizi Çekebilir
Doğuştan Çarpık Ayak (Pes Ekinovarus) Ameliyatsız Tedavi Edilebiliyor

Çocuklarda sıkça görülen ortopedik sorunlardan biri çarpık ayaktır. Günümüz teknolojisi ile artık anne karnında dahi teşhis edilebilen çarpık ayak sorunu, genellikle doğumdan sonra fark ediliyor.

Anne Ben Niye Doyumsuzum?

Çocukları ve kendinizi doyumsuzluk hastalığından kurtarmanın formülleri bu kitapta.