Çocuğunuzla Yaşadığınız Çatışmaları Nasıl Çözümlersiniz?


ınsanlar bir arada yaşadıkları sürece, ne kadar iyi niyetli ve anlayışlı olurlarsa olsunlar, aralarında sürtüşmelerin, çatışmaların çıkması kaçınılmazdır. Bu çatışmaların daha çok, yakın ilişki kuran bireyler arasında olması da doğaldır. Doğal olmayan, çatışma nedeniyle ilişkinin bozulmasıdır. Anne-baba ve çocuklar, aralarında çıkan duygusal sürtüşmeleri birbirlerini daha iyi anlayabilmek için bir araç olarak kullanıp ilişkilerini pekiştirebilirler.

 

Çocuklarla sağlıklı iletişim kurmak, her zaman onların davranışlarını değiştirmelerinde etkili olmaz. Bazen çocuğun gereksinimi o kadar güçlüdür ki, anne-babasına sorun yarattığını bilmesine karşın davranışından vazgeçmeyebilir. Bu duruma “Çatışma” adı verilir. Anne-baba ve çocuğun gereksinimleri çatışır, ihtiyaçların karşılanması tehlikeye girer ve ilişkide sorun oluşur. Peki, böyle bir durumda anne-baba çatışmayı çözmek için nasıl bir yaklaşımda bulunmalıdır? Anne-babalar çatışma çözümünde çoğunlukla ya otoriter ya da ödün veren yöntemleri kullanır. Bu iki yaklaşıma, Kazan-Kaybet Yaklaşımı adı verilir. Bu yaklaşımda taraflardan biri kazanırken, diğeri kaybeder. Çünkü çatışmada bir yanda istekler yarışırken diğer yanda kazanmak için mücadele eden taraflar ve güçlerin savaşı vardır.
 
“Anne- Baba Kazanır/Çocuk Kaybeder” Yöntemi
Çocukla anne-baba arasında yaşanan çatışmada, anne-baba çözümün ne olması gerektiğine karar verir. Çocuk karşı koyarsa, anne-baba boyun eğmesi için onu güç ve otorite kullanmakla tehdit eder.

 
“Çocuk Kazanır/Anne-Baba Kaybeder” Yöntemi
Çocuk ile anne-baba arasında çatışma çıktığında, anne-baba kendi çözümünü kabul etmesi için önce çocuğu ikna etmeye çabalar. Çocuk karşı koyarsa ona boyun eğerek istediğini yapmasına razı olunur.
 

Bu iki yöntemde de anne-babanın ve çocuğun yaklaşımı şudur:

“Benim istediğim olacak ve bunun için gücümü kullanacağım”, ya da “Karşımdaki kişinin gereksinimleri karşılanmasa bile, kendi gereksinimlerimin karşılanmasını istiyorum.”

 

Her iki yöntemde de kaybeden taraf, kazanan tarafa kırgın ve kızgındır. Aynı zamanda kazanan taraf, karşısındakinin saygısını, güvenini ve iyi niyetini kaybeder. Sağlıklı çözüm için “Kaybeden Yok” yöntemi  en iyi seçenektir.

 

Kaybeden Yok” Yöntemi

Anne-baba ve çocuk arasındaki çatışmada, ebeveynler çocuktan her iki tarafın da kabul edebileceği bir çözüm için katılım ister. Her biri sonradan değerlendirilecek çözümler önerir. En iyi çözüm üzerinde görüş birliğine varıldıktan sonra bunun nasıl uygulanacağına karar verilir. Güç kullanma ve baskı yoktur. Bu yöntemde hiç kimse kaybetmez her iki taraf da kazanır. “Kaybeden yok” yöntemi zorlamaz, etkiler. Çocukların istenmeyen davranışlarını değiştirmeleri, başkalarının gereksinimlerine karşı anlayışlı olmaları, verdikleri sözleri tutmaları için onları etkiler.

 

“Kaybeden yok” yöntemi şu şekilde işler: Bir çatışma konusu ortaya çıktığında, taraflardan her biri sadece kendi istediğinin yapılmasına olanak verecek bir çözümde ısrar etmek yerine, her iki taraf da yaratıcı biçimde, iki tarafı birden tatmin edecek bir çözüm yolu bulmaya çalışırlar. Çatışmayı çözebilecek değişik yollar düzenli biçimde gözden geçirilerek bu gerçekleştirilebilir. Okul süreçlerinde ise akran arabuluculuğu, aile-çocuk iletişimini arttıran eğitim programlarının devrede olması önemlidir. Çocuğun gelişiminde ikinci en büyük sosyal çevre olan okulun, çatışma çözme yöntemlerini aktaran, sorunda çözümün parçası olmanın yöntemlerini gösteren yaklaşımlar izlemesi vazgeçilmez koşullardır. Çocuk, sosyal yaşamla ve ilişkileri ile baş etme becerisinin prototip uygulamalarını aile ortamından sonra okul ortamında yaşayarak, sorgulayarak ve çözüm üreterek geliştirir.
 

Çatışma Çözümünde Anne-Babalara ıpuçları:

  • Anne-babalar güç kullanılmayan yöntemleri öğrendikçe, çocuklarıyla zaman içinde çok güzel bir ilişki kurar ve çocuklarını daha çok etkileyebilirler.
  • “Kazan/Kaybet” yönteminde sevgi azdır.
  • “Kaybeden Yok” yönteminde kullanılan “Biz” kavramı iş birliğine açık olduğunuzu gösterir. Bu yöntemde birlikte karar verildiği için karara uyulma olasılığı daha yüksektir ve çocuk verilen kararı sahiplenir.
  • Çocuğunuzla aranızdaki çatışma istemediğiniz boyutlara varıyorsa, kimin haklı olduğunu düşünmek yerine, varmak istediğiniz amacı düşünün ve davranışınızı gözden geçirin.

 

Unutmayın;

Çatışmalar yeni çözümleri de beraberinde getirir. Uzlaşma her zaman çözüm olmayabilir. Doğru ve yönetilebilir düzeyde farklılıklarla karşılaşmak da ayrı bir zenginliktir.
 

Işık Dondurucu
Eyüboğlu Eğitim Kurumları
Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Birimi
Uzman Psikolojik Danışman